داستان گمشده هنرهای رزمی

یاد

 تقدیم به:

 سرارفرازان میدان عشق و ایمان و حماسه و نام آوران عرصه علم و هنر و ادب ایران زمین و همه یاوران و حامیان ارزنده نسل جوان که در راستای گسترش فرهنگ والای اسلامی و ملی تلاش های پسندیده و شایسته می نمایند به ویژه پدران و مادران فدارکار و بزرگواری که با پشتیبانی و حمایت ارزنده خود، گام موثری در اعتلاء و شناسایی پدیده عظیم و ستوده، منطبق بر فرهنگ خودی برداشته و آوایی از مهر و دوستی را سر داده اند .

***********************************

 پیشگفتار:
سلام و درودی بی پایان بر سرور پیامبران و اشرف آدمیان و مخلوقات ، حضرت محمد مصطفی (ص) و خاندان پاکشان که نور حقیقت والا در وجود مبارک ایشان تجلی یافته است .

از سال ۱۳۶۲ هجری خورشیدی در میان جنگل و طبیعت زیبای مازندران و در زمانه ای که فرهنگ والای ایرانی و اسلامی ما کمرنگ شده و در میان فرهنگ های بیگانه آوای چندانی نداشت ، استاد عبدالحمید باقریان جمنانی (یکیتا) یکی از جوانان والاگوهر و دلاور ایران زمین هنر رزمی زیبا و جذابی را ابداع نمودند که نمایانگر تمام و کمال فرهنگ کهن و غنی ایران و گویای نیک اندیشی و پاک آئینی ایرانیان در هر عصر و زمان بود . این هنر رزمی که در قالب رزمگاه کماندو ایران به عنوان اولین تشکل فرهنگی ورزشی ایرانی تحقق یافت ، تا کنون مبادرت به آموزش و پرورش بسیاری از جوانان ایران زمین نموده است و موفق گردیده استعدادهای شگرف بسیاری را شکوفا نماید .

این نوشتار که به قلم استاد یکیتای بزرگ تهیه شده بیانگر گوشه ای از ابعاد وسیع و گسترده رزمگاه کماندو ایران است که برای آگاهی دوستداران فرهنگ والای اسلامی و ملی مان تهیه و تدوین شده است . لازم به ذکر است که این دست نوشته ، مجموعه ای 40 قسمتی شناخت رزمگاه است که در یکی از مجله های هفتگی رزمی کشور در فاصله سال های ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۷ به چاپ رسیده و در سال 1389 به صورت کتاب ، با نام داستان گمشده هنرهای رزمی منتشر شده است . 

***********************************

 مقدمه :

در زمانه‌ای که بسیاری از جوانان ایران اسلامی به دنبال شناخت هويت و اصالت فرهنگی هستند و شنيدن افتخارات ایران زمين همواره شيريني خاصی را به همراه می‌آورد، به ویژه آن كه سوابقی از هنرهای رزمی و ورزش اين مرز و بوم که حکایت از گذشته‌ دراز دارد و با فرهنگ غنی آمیخته است باشد.

اينك نوشته‌هايی در چندین قسمت توسط استاد عبدالحميد باقريان جمنانی (یکيتا) تنظیم شده که در اين مجموعه به نظر خوانندگان گرامی می‌رسد. جا دارد از سوابق این استاد عزيز مطالبی مطرح شود. ایشان در زمینه‌های مختلف دارای آثار ارزشمندي هستند از جمله در تاریخ، امور فرهنگی، ادبیات، امور مذهبی،  ورزشی و هنرهای رزمی که در قالب چاپ کتب، مقالات، سخنراني‌ها و ... می‌باشد. ضمناً چندین طراحی مهندسی و فنی و کشاورزی مدرن و سنتی، طراحی زیبای معماری که تلفیقی از فرهنگ مذهبی و ملی است را انجام داده که بسیار مورد استقبال قرار گرفته است .

استاد يکيتا از جمله طراحان مبتکر در زمینه‌ هنرهای رزمي است كه با استفاده از پيشينه‌ تاریخی و مذهبی و ملی، اولین هنر رزمی آمیخته با فرهنگ والای اسلامی و ایرانی و در قالب فنون بسيار زيبا و پیچیده‌ رزمی را با مهارت خاصی پایه گذاری نموده است که با بیش از دو دهه فعاليت مثمرثمر دارای علاقمندان و شاگردانی در داخل و خارج از کشور می‌باشد و با ويژگي‌هاي منحصر به فرد توانسته واقعيت و هویت فرهنگی را در کنار آموزش‌های جذاب و علمی به نسل جوان نمایان سازد و همواره با گذر از موانع مختلف به پيروزي چشمگیری دست یابد.

همچنين نخستين مرکز آموزش رزمی شبانه روزی ايران را در دامان طبيعت و در اراضي وسیعی در بخش‌های مختلف میدان رزم، میدان موانع، میدان سوارکاری همراه با آسایشگاه‌های ورزشکاران و مکان های تفریحی و بهداشتی و آموزشي پایه‌گذاری نموده که از زيبایی خاصی برخوردار است . مطمئناً خواندن نوشته‌های ارزشمند این استاد فرزانه برای همه‌ اقشار جامعه به ويژه نسل جوان جالب و جذاب خواهد بود.

استاد عبدالحمید باقریان جمنانی (یکیتا) بنیانگذار رزمگاه کماندو ایران

امید است با آشکار شدن چنين طراحان خلاق و هنرمند شاهد نمایاندن استعدادهای درخشان این مرز و بوم باشيم. ضمناً برای کسب اطلاعات بیشتر علاقمندان می‌توانند به سایت رسمی رزمگاه کماندو ایران به نشاني ذیل مراجعه نمایند .

www.kammando.ir

‏

استفاده از مطالب هر قسمت با ذکر منابع بلامانع است

***********************************

قسمت دوازدهم

 آموزش و فنون :

  در قسمت قبل مواردی در خصوص آموزش‌ها در هنر رزمی کماندو ایران بیان شد و با توجه به گستردگی و حساسیت این بخش که یکی از پایه‌های اجرایی و فنی رزمگاه کماندو ایران می‌باشد در این قسمت نیز ادامه‌ آن را از نظر خوانندگان ارجمند می‌گذرانیم .

  جهت سهولت در بیان و نظم و ترتیب خاص در امور آموزش واژه‌هایی تنظیم و بخش‌هایی از فنون ، اندام ، اندازه‌ حرکات ، نحوه‌ آموزش با ترتیب خاص و اصولی طراحی شده است .

  بخش‌هاي اندام هنرجویان جهت انجام تمرینات ورزشی ـ رزمی به 3 بخش وال تن ، میان تن و زام تن تقسیم گردیده است . وال‌تن به بخش‌های بالای بدن از بالای سینه و گردن و سر گفته می‌شود . میان‌تن به بخش‌های اندام از کمر تا زیر گردن اطلاق می‌شود . زام‌تن به بخش‌های پایین بدن از کمر به پایین تا انگشتان پاها گفته می‌شود . قسمت بندی اندام در نحوه‌ تمرین‌های ورزشی و انجام نرمش و حتی کاربرد فنون بدنسازی و رزمی نقش مهمی دارد که فراگیری آموزش را آسان‌تر و واضح می‌نماید . با عنایت به این که رزمگاه کماندو ایران به شیوه‌ اصولی و جامع پایه‌گذاری گردیده و در بنیان آن جوانب نیک حرکات ورزشی و رزمی در نظر گرفته شده است و نه بصورت مقطعی بلکه بصورتي پیوسته جهت سلامت هنرجویان ارزش خاصي قائل بوده كه در بلند مدت و آينده‌ هنرجويان اثرات مطلوب و شایسته را نمایان مي‌سازد . لذا اهمیت ویژه‌ای براي نحوه‌ آموزش‌ها بخصوص جلسه‌های هر واحد و کلاس قائل است که بصورت علمی و عملی مورد توجه کمیته‌ آموزش و مربیان قرار می‌گیرد . البته همه‌ موارد آموزش که در آیین نامه‌ این رشته آمده است را نمی‌توان مطرح کرد اما بصورت مختصر و گذرا به آن اشاره می‌كنيم .

  یک جلسه از کلاس ورزشی :

  هر جلسه‌ تمرین ورزشی و رزمی در مجموعه‌ رزمگاه کماندو ایران به 3 بخش تقسیم می‌شود .

  مرحله‌ اول : گرم کردن بدن

  در این بخش طبق برنامه‌ خاص آموزشی ، نرمش‌های مخصوص عمومی و اختصاصی با مدت زمان تعیین شده در مجموع کل زمان تمرین صورت می‌پذیرد که هنرجویان با حرکات نرمشي و ورزشی قبل از اجرای فنون خود را آماده مي‌سازند که انواع گرم کردن نیز به دو صورت جنبشي (فعال) و بی‌جنبش (غیر فعال) می‌باشد . همچنین جهت هر فعالیت خاص رزمی و بدنسازی ، نحوه‌ گرم کردن ویژه انجام می‌پذیرد که متناسب با نوع فعالیت ورزشی و رزمی می‌باشد . همانگونه که در قسمت قبل نوشتیم آموزش‌ها در این رشته به 3 شیوه‌ نرم ، میانه و ويژه به تناسب پایداری و سنین افراد صورت می‌پذیرد که در مرحله‌‌ گرم کردن بدن نیز به نوع آموزش و سنین و توانایی افراد توجه خاصی می‌شود و نرمش‌های مخصوص که بسیار جذاب و متنوع و کاملا طبق اصول علمی می‌باشد انجام  می‌گیرد . واژه‌ نرمش که از نرم و نرمینه می‌آید در این رشته بسیار مورد اهمیت می‌باشد که برای آمادگی و توانایی بخش‌های مختلف بدن ، نرمش‌های ویژه‌ای انجام می‌پذیرد و حتی نرمش‌هایی در مجموعه‌ رزمگاه کماندو ایران برای درمان برخی گرفتگی‌ها و ناراحتی‌هاي جسمی وجود دارد که بسیار موثر است . از دیگر موارد قابل توجه و مهم ، نرمش‌های کششی ، گردشی و چرخشی است که بصورتی موزون با تنفس و آمیخته با زام وال آساي (نفس گيري پایین به بالا و بلعکس) و با اندازه و زاویه‌ معین انجام می‌گیرد که برای آرامش روحی و تقویت اعصاب بسیار موثر و ارزنده می‌باشد .

  در این رشته علاوه بر نرمش‌های گوناگون که در گرم کردن بدن نقش مهمی دارند حرکات نرمشی در دامان طبیعت همچون در مقابل سبزه‌زار و درختان سرسبز و یا در کنار رودخانه‌ها و آب‌های زلال جاری نیز با هدف آرامش خاص روحی و عصبی انجام می‌پذیرد .

  نرمش در این هنر به شیوه‌ای پیوسته و مرتب انجام می‌گیرد ، یعنی از نوک انگشتان آغاز و به ترتیب به سمت بالا و تا بالای سر ادامه می‌یابد که شیوه‌ای علمی بوده که از عوارض سوء و جانبی جلوگیری می‌نماید ، مخصوصاً برای نوجوانان و جوانان که با گذشت زمان عمر و بالا رفتن سن از ناهماهنگی‌های جسمی و روحی در امان بوده و نتیجه‌ شایستگی این نوع فعالیت‌ها را خواهند دید . همچنین ابزار ورزشی جهت نرمش وجود دارد که به ابتکار این رشته ، برخی از ابزارهای خاص بسیار موثر نیز طراحی شده است که در واقع در سطحی بالاتر و گسترده‌تر نرمشی ، با ابزار و بدون ابزار انجام می‌پذیرد ، همانگونه که بصورت انفرادی و با کمک و نخست با راه رفتن و دویدن و حرکات ورزشی انجام می‌شود .

  مرحله‌ دوم : آموزش فنون رشته

  بعد از مرحله‌ گرم کردن و نرمش و آماده سازی بدن ، مرحله‌ اصلی آموزشی انجام می‌پذیرد و به همان صورت که در قسمت‌های پیشین اشاره شد و در قسمت‌های بعدی نیز توضیح داده خواهد شد فنون و تکنیک‌ها ، بدنسازی ، کمان و نرمینه‌ تن ، فنون گسسته و پیوسته ، سلاح‌های سرد (آدرم) ، مبارزه و ... کار می‌شود که در هر جلسه بصورتی منظم قسمتی از آن انجام می‌پذیرد و زمان‌هایی نیز جهت تمرین آزاد و آسای (تنفس) در نظر گرفته می‌شود .

  مرحله‌ سوم : بازگشت بدن به حالت نخستين

  در این بخش که پس از مراحل گرم کردن و آموزش است ، بدن بایستی به حالت اولیه برگردد كه از انقباض و انبساط ناگهانی که اثرات نامطلوبی بر روی جسم و روح دارد جلوگیری ‌شود . در این قسمت حرکاتي ورزشی انجام می‌گیرد که جریان خون و کشش عضلات را هماهنگ نموده و از بروز ناهنجاری‌ها جلوگیری می‌نماید . در این مرحله حرکات از سخت به نرم و به ترتیب به سمت نرم‌تر انجام می‌شود که با آسای (تنفس مخصوص) پایان می‌پذیرد . اجرای این مرحله بسیار مهم و حساس است و با انجام صحیح و اصولی حرکات سبب آرامش روحی و جسمی هنرجو گشته و تا حد زیادی خستگی ناشی از فعالیت‌های ورزشی و تمرین را دور می‌نماید .

  حرکات کمان و نرمينه‌ تن و شین پا :

پس از توضیح مختصری از مراحل تمرین در یک جلسه‌ ورزشی اشاره‌ای هم به برخی ورزش‌ها و نرمش‌های ابتکاری می‌نماییم . با بهره‌گیری از تمدن غنی و رعایت اصول علمی ، طرح‌های نوین و جذابی در رزمگاه کماندو ایران ارایه و تدوین گشت که برای هر آنچه نیاز یک هنرجوی ورزشی و رزمی است صورت می‌گیرد که یکی از آن موارد حرکات موزون و منظم ورزشی است که با ترتیب و نظم خاص و جذابیت ویژه‌ای همراه است . شکل حرکات گام‌ها و شین پاها به صورت پیوسته و منظم انجام می‌گیرد که در سطوح بالاتر آن ، حرکات کمان و انعطاف بدنی و فنون ویژه‌ کمان و نرمینه‌ تن به آن اضافه گشته و زیبایی بی‌نظیری به مجموعه‌ این حرکات می‌بخشد که علاوه بر زیبایی و تنوع ، آثار مثبت و سازنده‌ای در پرورش تن و روان و بهتر شدن تنفس و دید دارد كه کاملا مشهود و محسوس است و گام موثری در آماده سازی و آمادگی رزمی و ورزشی هنرجویان می‌باشد .

  کمان و نرمینه‌ تن :

  به حرکات کششی ، چرخشی ، پایداری و تعادل ، فنون خاص توانایی و انعطاف بدنی در هنر رزمی کماندو ایران ، کمان و نرمینه‌ تن گفته می‌شود . حرکات کمان و نرمینه‌ تن زیبایی و جذابیت ویژه‌ای دارد که جذاب بودن و تنوع این حرکات از سختی‌ها و خستگی‌های ناشی از اجرای آن می‌کاهد . کمان و نرمینه‌ تن شبیه همان حرکاتی است که امروزه از آن به عنوان رشته‌ ورزشي ژیمناستیک یاد می‌کنند که این مورد نیز به نیکی ریشه‌یابی نشده است چرا که این ورزش ریشه در ورزش‌های اصیل ایرانی در چند هزار سال قبل دارد ، البته نه به شکل امروزی اما با بسیاری از اين نوع حرکات‌ تشابه خاصی را دارا می‌باشد .

  در رزمگاه کماندو ایران حرکات کمان و نرمینه‌ تن علاوه بر این که بصورت جداگانه در قالب حالات خاص و فنون بدنسازی کار می‌شود به شیوه‌ای ماهرانه و اصولی در حرکات رزمی و ورزشی نیز آمیخته شده و حتی فنون پیوسته نیز با همین عنوان وجود دارد که به نام کمان رزم و کمان سان گفته می‌شود و کمان رزم به حرکات کمان و نرمینه‌ تن که با حرکات رزمی آمیخته بوده و بصورت موزون و منظم انجام می‌پذیرد گفته می‌شود . کمان سان نیز حرکت‌های رزمی آمیخته با فنون شین پا (ایستادن‌ها و حرکات گام‌ها) و کمان و نرمینه‌ تن گفته می‌شود که بیشتر در مبارزه‌های جهشی و پرشی و همچنین در گذر از موانع طبیعی همچون پرش روی سنگ و چوب ، درخت ، گذر با طناب و تمرین‌های بدنسازی و رزم ویژه استفاده می‌گردد .

  حرکات کمان و نرمینه‌ تن در هنر رزمی کماندو ایران شامل غلت‌هاي جلو ، پهلو ، پشت ، وال شين‌پا ، کمانی ، پرشی ، جهش ، نیم پشتک ، پشتک ـ نیم وارو ، وارو ، تن راست (بارفیکس) ، تن راست وارونه (بالانس) ، پروانه ، پروانه وال گام خوابیده ، پرش چرخش پا باز ، پرش نیم چرخش ، پا باز ، پرش رو پا ، پرش رو سر ، پرش رو دوش ، تعادل روی سر ، تعادل روی دستان ، تعادل گام‌ها ، پرش شنایی ، خم تن ، غلتک بدن به جلو و پشت ، پشتک وارو ، پرش چرخش پروانه ، پل ، کشش تن ، راه با دست‌ها ، پرش نیم چرخش گام‌ها ، پیش خم بدن روی سینه ، پس خم بدن روی پشت ، پایداری کشش شانه‌ها ، پایداری کشش اندام با دستان ، حرکات پنجه کمانی ، شنای کمانی ، خیزکمان و ...  می‌باشد که به ترتیب رتبه‌های آموزشی در دوره‌های گوناگون و با سطح کیفی خاصي آموزش داده می‌شود .

  از جمله زیباترین کمان و نرمینه‌ تن در آموزش ویژه صورت می‌گیرد که نمونه‌هاي پیچیده‌ آن پرش و وارو و نیم وارو و پشتک از روی بلندی به زمین و از مانعی به مانع دیگر همچون درخت و طناب و صخره می‌باشد که نمي‌شود در گفتار بیان نمود بلکه بایستی از نزدیک و بصورت عملی مشاهده نمود تا پیچیدگی و زیبایی آن که توسط جوانان آموزش دیده‌ رزمگاه کماندو ایران که در واقع نشان دادن استعدادهای درخشان این مرز و بوم است را حس کرد .

  همچنان که گفتیم باز هم اعلام می‌نماییم که موارد شناخت این رشته در هر بخش مستلزم ارایه‌ توضیحات بیشتری است که بیان همه‌ آن در مقاله نمی‌گنجد اما امید است تا مورد توجه قرار گرفته و حداقل شناخت رزمگاه کماندو ایران بصورتی واضح مهیا شده باشد .

حرکت گام چرخشی پرنده توسط استاد یکیتا

***********************************

قسمت سيزدهم

فنون گسسته :

در قسمت‌های گذشته به بخش آموزش و فنون در رزمگاه کماندو ایران تا حدودی اشاره شد و در ادامه به شناخت در زمینه‌ آموزش و فنون می‌پردازیم .

ریشه‌ رزمی فنون در این رشته از نهاد و طبیعت گرفته شده که با واژه‌های شیوای پارسی و آداب و نظم خاصی که با جذابیت همراه است آمیخته می‌باشد . منظور از طبیعت در واقع پدیده‌هایی که در پیرامون و نهاد طبیعت بوده و استفاده‌ مناسب از شیوه‌های رزمی در عین رعایت اصول علمی و اخلاقی است . مثلاً حالاتی از رزم و جنگیدن برخی از جانوران گرفته می‌شود و در بکارگیری با استفاده از نهاد و استعدادهای انسانی که قدرتی پیچیده و نهان را داراست صورت می‌پذیرد و در حقیقت هر موجودی که خداوند آن را آفریده است می‌تواند دارای نکات و اثرات مثبتی برای انسان که اشرف مخلوقات است داشته باشد و این در صورتی است که بتوان در مسیر علمی و اصولی از آن بهره برد که ابداع هنرهای رزمی آمیخته با طبیعت یکی از آن موارد است . البته بسیاری از پیشرفت‌های علمی و هنری انسان که با تعقل و اندیشیدن نیک به آن پرداخته شده ، بازتابی از نحوه‌ حرکتِ رزم و شیوه‌های زیستی در طبیعت همچون پرواز ، گذر در آب ، حالات پرش و رزم و دویدن و بسیاری از موارد دیگر است که با بهره‌گیری نیک همراه با دقت و برنامه‌ریزی به آن دست یافته‌اند . در هنر رزمی کماندو ایران نیز ریشه‌ رزمی و فنی پیچیده‌ آن به استفاده‌ دقیق و علمی از طبیعت پیوند می‌خورد که از حالات رزمی زیبا و علمی که عملا با جذابیت ویژه‌ای همراه است را می‌توان مشاهده کرد .

حال با اشاره‌ مختصری به ریشه‌ رزمی این رشته به فنون رزمی رزمگاه کماندو ایران می‌پردازیم .

فنون رزمی در این رشته به دو گونه‌ فنون گسسته و پیوسته می‌باشد که در تعداد شیوه‌ها ، ترتیب رتبه‌ها و ... به شایستگی تدوین شده است . فنون مبارزه ، آدرم ، کمان و نرمینه‌ تن ، گذر ، رزم ویژه و بدنسازی نیز در همین راستا و در چارچوب مجموعه‌ آموزش رزمی انجام می‌پذیرد .

فنون گسسته :

یکی از فنون اصلی در رشته‌ کماندو ، فنون گسسته است که به فن‌های رزمیِ دست و پا كه بصورت مجزا و طبق ترتیب نام و شماره است ، گفته می‌شود . هر پایه و دوره‌ ، فن‌های رزمی مخصوص که بر پایه‌ اصول آموزشی و بر مبنای فنون رسمی رزمگاه مرکزی کماندو ایران می‌باشد را دارا بوده که هنرجو با یاد گرفتن و تمرین تک تک فنون رزمی شامل فنون ضربه و دفاع دست و پا ، آدرم (رزم افزار سرد) کمان و نرمینه‌ تن و ... را فرا می‌گیرد .

فنون گسسته به دو شیوه‌ اصلی دفاع (ریو) و ضربه (کوبش) می‌باشد که هر فن کوبش دفاع مخصوص خود را دارا است که بعنوان فنون رسمی و ثابت این رشته محسوب می‌گردد . البته برخی فنون رزمی جزء فنون پایه است که در این رشته شامل چندین حرکت ضربه‌ دست و پا می‌باشد كه با تغییراتی مطلوب و بصورتی اصولی و علمی انجام می‌پذیرد . اما در ترتیب بالاترِ رده‌ها و رتبه‌ها در این رشته ، فنونی از حالات و حرکات رزمی دست و پاي پیشرفته و نوین آموزش داده می‌شود که از کارایی و جذابیت بسیار ویژه و پیچیده‌ای برخوردار است که آمیختگی بعضی از این فنون با حرکات کمان و نرمینه‌ تن بر زیبایی آن می‌افزاید . هر یک از فنون گسسته دارای نامی پارسی است که با شمارش مخصوص تدوین گشته است . حال به شناخت بعضی فنون گسسته می‌‌پردازیم .

کوبش و ریو دست و پا :

واژه‌ کوبش در زبان پارسی به معنی ضربه و نیروی وارد شده است که در این رشته برای ضربه‌ها بکار می‌رود . واژه‌ ریو در شناخت زبان پارسی به معنی خنثی نمودن یا نیست کننده است که برای کلمه دفاع بکار برده می‌شود . همانگونه که در بخش درجه‌ها و رتبه‌ها به دوره و نگین اشاره شد در هر دوره تعداد مشخص و معینی از فنون گسسته کار می‌شود . مثلاً در دوره‌ یک ، شش فن رزمی کوبش دست و شش فن رزمی ریو (دفاع) دست و شش فن تکریو و شش شین پا (ایستادن‌ها) و شش فن کوبش‌گام و شش ریو‌گام به صورت منظم تدوین یافته که علاوه بر آن فنون مبارزه ، بدنسازی ، کمان و نرمینه‌ تن و ... نیز اضافه می‌گردد . هر یک از فنون کوبش دست و پا ، دفاع (ریو) مخصوص خود را دارد که در بخش مبارزه علاوه بر فنون رسمی و ثابت ، دفاع‌های مخصوص مبارزه‌ای نیز کار می‌شود . یعنی کوبش بال یک ، ریو بال یک را در روبروی خود داراست . واژه‌هایی که برای کوبش‌های بال و گام استفاده می‌شود همچون پیش مشت ، تیغ بال ، پنجه خم ، روگام ، تیغ گام ، برگام ، پیش گام ، سینه گام ، بی‌در ، دربی و ... که شماره‌های مخصوص از یک به بالا را دارا هستند و واژه‌هایی که برای شین پاها (ایستادن‌های مخصوص برای انجام حرکات رزمی و ...) استفاده می‌شود همچون آموده ، پیش شین ، پس شین ، زیر شین ، تیغ شین ، سهی ، نیم تیغ شین ، خم شین و ... می‌باشد .

تکریو :

تکریو در شناخت از دو واژه‌ تک یعنی انفرادی و شخصی و ریو به معنی خنثی کننده و دفاع است که به زبان اصیل پارسی می‌باشد و در مجموع به دفاع شخصی و یا حرکات دفاعیِ فردی گفته می‌شود . تکریو یکی از مجموعه فنون گسسته در رشته‌ کماندو است که به تعداد مشخص در هر دوره کار می‌شود و به حرکات رهایی دست ، بازو ، گام ، کمر ، گردن و اندام گفته می‌شود که بصورت‌های گوناگون ایستاده ، نشسته ، خوابیده ، یک به یک ، یک به چند ، با سلاح و بدون رزم افزار سرد و بعنوان یکی از آموزش‌های رزمی این رشته انجام می‌گیرد . در رده‌های بالاتر ، تکریو پیشرفته به صورت گیر و پرتاب ، کشش تن ، گیر اندام و ... نیز آموزش‌ داده مي‌شود .

آدِرَم :

آدرم در زبان اصیل پارسی و ایران باستان به معنی رزم افزار سرد (سلاح های سرد) می‌باشد و در واقع رزم افزارهایی که کاربرد رزمی و جنگی داشته است را آدرم می‌گفتند . یکی از فنون جذاب و مطلوبی که در این هنر رزمی ایرانی آموزش داده می‌شود و با توجه به چرخش‌ها و پیچش‌های زیبای آن از اهمیت و جذابیت خاصی برخوردار است ، آموزش سلاح‌های سرد باستانی و رزمی مي‌باشد که ریشه در رزم افزارهای دوران ایران باستان دارد که با بهره‌مندی از اصالت آن و آمیختگی با هویت فرهنگی بصورت دقیق و منظم استفاده می‌شود . همانگونه که در قسمت‌های پیشین نیز ذکر شد با رویکرد به پیشینه‌ تاریخی و تمدن کهن این هنر رزمی بنیان یافت و در همین راستا نیز در بخش‌های مختلف فنون ، شاهد شکوفایی فرهنگ غنی‌مان هستیم . سلاح‌های کار شده در این رشته برگرفته از همه‌ قومیت‌ها و مناطق مختلف ایران زمین است که با دقت بسیار نام‌های اصلی و پارسی آن یاد شده است . همانگونه که بسیاری از خوانندگان به این موضوع اشراف دارند ، در هر منطقه‌ای از ایران پهناور علاوه بر استفاده‌ مردمان و جنگجویان برای دفاع و مبارزه از سلاح‌های گوناگون از قبیل شمشیر ، تیر و کمان ، نیزه و ... ، سلاح مخصوص خود را نیز دارا بودند که در استفاده از آن مهارت و تبحر ویژه‌ای داشتند .

استفاده از آدرم در این رشته بصورت‌های کوبشی ، چرخشی ، پرتابی ، ریو و ... کار می‌شود که در دوره‌هاي بالاتر و در آموزش‌های ویژه ، گیر آدرم به معنی گرفتن و خنثی کردن سلاح‌هایی که به سمت فرد پرتاب می‌شود ، است.

آموزش‌های رزم و آدرم در طبیعت در حال سوار بر اسب ، در حال گذر و ... نیز کار می‌شود . در هر نگین و دوره از یک تا چند آدرم در آموزش‌های رسمی آن گنجانده شده است که طبق پایه‌های اصلی آموزش رزمگاه کماندو ایران انجام می‌پذیرد . البته آموزش سلاح‌های سرد در محدوده‌ محیط‌های آموزشی و باشگاهی انجام می‌گیرد و استفاده از آن در غیر محیط آموزشی ممنوع بوده و بصورت آموزشی می‌باشد . سلاح‌های سردي که در هنر رزمی کماندو ایران کار می‌شود و جزو آموزش‌های رسمی رزمی است به نام‌های زیر می‌باشد :

چوب ، چوب بلند ، چوب دو سر ، چوب دو تکه ، چوب سه سر ، چوبسان ، چوب پر ، چاقو ، تبر ، شمشیر ، شمشیر دو تکه ، شمشیر دو سر ، شمشیر راست ، تکپر ، سه پر ، درفش ، تیغ رو ، تکه ، تکسان ، پرناک ، زنجیر سان ، زنجیر تکه ، تیر و کمان ، نیزه ، کمند ، پنجه دان ، کمان سان ، چوب دو شاخ ، کارد پرتاب ، شش تار ، نه تار و ... البته اگر امکان چاپ شکل‌های آدرم وجود داشت موثرتر خواهد بود .

علاوه بر فنون گسسته ، آدرم در فنون پیوسته نیز کار می‌شود که بصورت مجزا در آن قسمت توضیح داده می‌شود . فنون کوبش آدرم نیز در بسیاری از دوره‌ها ، دفاع مخصوص خود را داراست و دفاع آدرم به چند حالت دفاع با دست خالی ، دفاع آدرم با آدرم ، دفاع کمان سان و ... انجام می‌پذیرد .

گذر :

گذر به معنی عبور کردن می‌باشد كه گذر رزم و توان یکی از مجموعه‌های آموزشی در رزمگاه کماندو ایران و يكي از شیوه‌ها و روش‌های رزمی می‌باشد . قانون گذر شامل گذر از ناهماهنگی‌های نهادی (طبیعت) مانند گذر از سنگ ، رودخانه ، درخت ، صخره ، گذر با طناب و ... که بهره جویی از نهاد و طبیعت زیبا جهت آمادگی حضور در طبیعت و توانمندی و آمادگی رزمی است ، می‌باشد . در حقیقت این آموزش برای آشنایی و حرکت طبیعی بوده که نیازهای اساسی هر جوان و هنرجو برای مقابله و رویارویی با حوادث‌ و ناهماهنگی‌ها در دامان طبیعت می‌باشد و انجام آن تاثیر بسیار خوبی بر روحیه‌ افراد داشته و موجب شادابی روح و روان آدمی می‌شود . البته در آموزش‌های ویژه برخی روش‌ها و شیوه‌های رزمی و نهادی  بصورت علمی و عملی و با جذابیت خاصی كار مي‌شود . از مهمترین زیبايي‌های این رشته‌ رزمیِ ایرانی ، حضور در فضاهای دل‌انگیز طبیعت همچون کوهستان ، جنگل ، رودخانه ، دریا و ... می‌باشد که انجام فنون رزمی و تمرینات ورزشی در آن بسیار دلنشین است و در واقع فقط به محیط‌های بسته و مسقف آموزش‌ها محدود نمی‌شود بلکه در فضاهای باز کارایی آن بهتر نمایان می‌گردد .

مبارزه :

یکی از فنون بسیار کاری و موثر در هنر رزمی کماندو ایران که از اصول خاص و گسترده‌ای پیروی می‌نماید و از جذابیت ویژه‌ای برخوردار است ، مبارزه مي‌باشد . مبارزه در این رشته از مبارزه‌ نخستین و آمادگی از دوره‌ یک آغاز می‌شود و به مبارزه‌های پیشرفته ادامه می‌یابد . پایه گذاری مبارزه در هنر رزمی کماندو ایران با دقت و حساسیت ویژه‌ای صورت گرفته و بسیار وسیع و گسترده است . انواع مبارزه‌ها در این رشته به 40 نوع مبارزه‌ رسمی و اصلی می‌رسد که 30 نوع آن شامل مبارزه‌ رزمتن و مبارزه‌ جنبشی از قبیل مبارزه‌های جهشی ، پرشی ، رزم نزدیک ، پیچشی ، چنگ ، ریو کوبش و ... می‌باشد و 10 روش دیگر با حالاتی از بهره‌گیری اندیشه و با اندیشیدن و تعقل در فضای خاص صورت می‌گیرد .

استاد يكيتا به همراه نيروهاي ويژه در اردوي كوهستاني